Kader Denilen Bu Olsa Gerek

Hep düşünmüşümdür, eğer ki biz insanlar; akıllı, iradeli varlıklar olarak yaratıldıysak, neden bir "kader" olgusu da bunun yanında yer almaktadır? Seçimlerimiz ile kendi yolumuzu mu buluyoruz, yoksa zaten o yolda ilerleyeceğimiz için mi o seçimi yapıyoruz? O yolda ilerleyeceğimiz önceden belirlenmişse, aklımız ve irademiz niye var? Yapacaklarımız tamamen kesinse, bu dünyada nasıl sınanıyoruz? Yaptıklarımıza göre ödüllendirileceğimiz veya cezalandırılacağımız, Cennet ve Cehennem niye var? Günah ve sevap niye var? Öbür dünyada "Bunu niye yaptın?" diye sorulduğunda, "E kaderimi böyle yazmışsınız yapabileceğim başka bir şey yoktu." diye cevap verebilmemiz mantıklı değil mi o zaman? Bu tip sorular çoğaltılabilir. Derinleştirilebilir. Sadece dini olarak değil, dünyanın veya evrenin sistemine dair de aklımızın ve beynimizin al(a)mayacağı sayısız ve sonsuz düşüncelere kapılabiliriz, hepsini sorgulamaya çalışabiliriz. Ama ne yazık ki pek çok şeye ne bilgimiz ne de aklımızın algısı yeterli olabilir.

Ben "kader" denilen kavramı, farklı bir boyutta ele alıyorum. Aslına bakarsanız bu düşünce yıllar evvel Kelebek Etkisi filmini izlememle birlikte şekillenmişti. Kaos Teorisi'nin açıkladığı yapıya ve sisteme kesinlikle katılmaktayım ve evrenin bu şekilde bir matematiği olduğuna inanıyorum. İşte bu matematik ve sistem, benim "kader" olarak adlandırdığım / inandığım olgudur. Yani şöyle: Aklımız ve irademiz sayesinde bir takım seçimlerde bulunarak kendi yolumuzu çiziyoruz, fakat bizim dışımızda gelişen kimi olaylar bize etki edebiliyor ve çizgimizi değiştirebiliyor. Kontrolümüz dışında gelişip bizi etkileyen bu olaylar da kader kavramının içini dolduruyor.

The Curious Case of Benjamin Button filminde güzel bir sahne vardı, hatta bence filmin en güzel sahnesiydi, izleyenler bilir. Kız (Daisy) balerindir, bir gün kaza geçirir ve artık dans edemeyecektir. Bu olayın gelişimini öyle güzel anlatıyor ki film, büyülendim desem yeridir. Bakın o kısmı filmdeki cümlelerle aktarayım sizlere:

Bazen çarpışma noktasındayızdır ama farkına varmayız. Tesadüfen ya da bilerek ayarlanmış da olsa bu konuda yapabileceğimiz bir şey yoktur.

Paris'te bir kadın alışverişe gidiyordu. Ama mantosunu unuttuğu için onu almak üzere geri döndü. Mantosunu aldığında telefon çaldı, durup açtı ve birkaç dakika konuştu. Kadın telefonda konuşurken Daisy, Paris Opera binasında gösteri için prova yapıyordu. O prova yaparken kadın telefonu kapatıp dışarı çıkarak taksiye bindi.

Önceki müşterisini bırakan taksi şoförü bir fincan kahve içmek için mola vermişti. Bütün bunlar Daisy prova yaparken oldu. Önceki müşterisini bıraktıktan sonra kahve molası veren taksi şoförü şimdi bir önceki taksiyi kaçıran alışverişe giden kadını almıştı.

Taksi, saatini kurmayı unuttuğu için işe gitmek üzere evden her zamankinden 5 dakika geç çıkan adam karşıdan karşıya geçtiği için durmak zorunda kaldı. İşe geç kalan adam karşıdan karşıya geçerken Daisy provayı bitirip duşa girmişti.

Daisy duş alırken, taksi de kadını tezgahtar kızın erkek arkadaşından ayrıldığı için hazırlamayı unuttuğu paketi almak için girdiği butiğin önünde bekliyordu. Paket hazır olduğunda, taksiye dönen kadının önüne bir kamyon çıkmıştı. Bu sırada Daisy giyiniyordu. Kamyon yoldan çekildiğinde taksi harekete geçti. Bu sırada Daisy giyinmiş, ayakkabısının bağı çözülen bir arkadaşını bekliyordu. Taksi trafik ışığında durduğunda Daisy ve arkadaşı tiyatronun arka kapısından çıktı...

Sadece bir şey farklı olsaydı, o ayakkabı bağı çözülmeseydi, o kamyon daha önce geçseydi, ya da o paket hazır olsaydı çünkü kız erkek arkadaşından ayrılmamış olsaydı, ya da o adam saatini kurup beş dakika önce kalksaydı, ya da o taksi şoförü kahve molası vermeseydi, ya da kadın mantosunu unutmasaydı, ve bir önceki taksiye binseydi, Daisy ve arkadaşı karşıdan karşıya geçerken, taksi de onları geçip gidecekti.

Ama hayat kimsenin kontrol edemediği yaşamların ve olayların kesişiminden ibarettir. O taksi geçip gitmedi ve o şoförün bir anlığına dikkati dağıldı Daisy'e çarptı ve Daisy'nin bacağı kırıldı.

İşte tam olarak da anlatmaya çalıştığım bu! Hayatımızdaki en ufak bir hareket, bilmediğimiz bir şekilde başkasının hayatına büyük bir etki bırakabiliyor. Belki bir tesadüf, belki de kader...

Örneğin, şu an bu yazıyı okuyan sizlerin bile hayatınıza 5 dakikalık bir müdahalede bulunmuş durumdayım. Eğer bu yazıyı yazmasaydım, siz bu 5 dakikalık süreyi başka bir şey için kullanacaktınız ve belki bu alternatif yaptığınız olay da başka birini etkileyecekti, o da başkasını, o da başkasını... Hayat içinde küçüklü büyüklü bu tip milyonlarca olayı düşünün şimdi, tam bir karmaşa gibi gözüküyor değil mi? Yani büyük tesadüflerin içindeki bir yaşamda ilerliyoruz da denilebilir. Dolayısıyla bence kader, bizim seçimlerimizden ziyade, bizim önümüze gelenler, karşımıza çıkanlar aslında.

Etkiniz dışında binlerce değişkeni olan bir denklemi düşünün. Bu denklemin bir sonuca vararak hayatınıza katılması ve etki etmesi kaderdir, bundan sonra da kendi düşüncenizle duruma tekrar yön vermeniz ise seçimlerinizdir ve bu seçimler de bir başka kişiye etki edecek denklemin değişkeninden biri haline gelir.

Bu durumda karşımıza iki tip olay çıkıyor: Değiştirebileceklerimiz ve değiştiremeyeceklerimiz. Her şeye kader gözüyle bakıp, "olacağına varır" felsefesiyle ilerleme katedemeyip hayatımızın kölesi haline geleceğimiz gibi; kaderin içerdiği anlamı tamamen inkâr ederek de hayattan tat alamayacak hale geliriz diye düşünüyorum.

Kaldı ki yaşam içerisinde kader diyebileceğimiz en büyük olayın doğduğumuz yer ve ailemiz olduğunu hesaba katarsak, anlaşılması güç bir mekanizmada yer aldığımızı söylemek pek zor olmayacaktır.

Siz ne düşünüyorsunuz?

Eğer bu yazıyı beğendiyseniz, altugkoc.com'un e-posta abonesi olun ve yeni yayınlanan yazılar e-postanıza gelsin! Veya yazıları RSS bağlantısıyla takip edin!